Zodra de dagen korten en de nachten lengen, lijkt de window of opportunity te verkleinen om na werk of school nog op pad te gaan. Lijkt, want in essentie verandert er niets. Met de juiste kleding en accessoires kan je kou en donker prima de baas. Maar de drempel om nog naar buiten te gaan, lijkt toch hoger na zonsondergang. En zodra het winteruur de klok slaat, is de mogelijkheid om te lopen in daglicht beperkt.
Met het duister treedt een gevoel van onveiligheid op. Wat verkeersveiligheid betreft is dat ook met recht en reden, te wijten aan een verminderde zichtbaarheid. In zwarte outfit en zonder verlichting de deur uitgaan is dan een grote no-go. Het is daarentegen een kwestie van zien en gezien worden. Donkere camouflagekleding, waarmee je pas op 20 meter afstand zichtbaar bent, kun je dus beter thuis laten. Fluorescerende stukken en verlichting zijn de enige juiste keuze. Volgens verkeersdeskundigen verhoogt dat de zichtbaarheid voor automobilisten tot 150 meter.
Een wereld van verschil.
Nachtelijk gezelschap
Er is daarnaast ook een subjectiever onveiligheidsgevoel dat we ondervinden in het donker. Die angst blijkt diepgeworteld te zijn en gaat terug naar onze voorouders. Zij moesten altijd en overal op hun hoede zijn voor roofdieren, zeker ’s nachts. Omdat in het donker ons zicht afneemt, zien we eventuele bedreigingen ook minder goed aankomen. Dat vergroot onze kwetsbaarheid en
verklaart waarom we donker associëren met onveiligheid. Dankzij krimiseries en horrorfilms heeft de nacht een ongure reputatie gekregen, waar onze fantasie monsters en kwaadwillige wezens aan toegevoegd heeft. Is de kans op onverwacht gezelschap dan nihil? Een kleine rondvraag onder avondlopers bevestigt dat roofdieren inderdaad niet meer te vrezen zijn, maar dat het donker wel verrassende ontmoetingen kan opleveren: naaktslakken aan het einde van de zomer of de paddentrek aan het begin van de lente. In bosrijke omgevingen stuit je mogelijk wel op een ree of vliegen er uilen en vleermuizen over je hoofd. En wie ’s nachts loopt, staat ook al niet meer verbaasd van een vos hier en daar. Het mystieke geritsel in de struiken laat je hartslag mogelijk wel enkele slagen verhogen.
Lees ook: Avondlopers over waarom hardlopen in het donker zo verslavend mooi is
Fluiten in het donker
Dus is dat gevaarlijk, zo in het donker gaan lopen? Dat valt echt heel goed mee. Meer zelfs, je komt er verrassend veel gelijkgezinden tegen. Laat ons ze uitroepen tot ‘de vrienden van het betere fluo’. Baasjes en hun honden, uitgedost als een kwispelende kerstboom. De bijpratende wandelduo’s. Fietsers voorbij sjezend op hun speedbike. En andere lopers, natuurlijk. Meer mensen dan je op voorhand zou denken. Dat geeft sowieso een geruster gevoel. Maar hoe luidt het gezegde ook alweer? Als je bang bent in het donker … moet je fluiten. Of in jezelf praten. Dus geef elke passant een vrolijk “goedenavond”, dat verbreekt meteen ook de lichtjes ongemakkelijke situatie bij het kruisen van een andere loper of wandelaar.
Natuurlijk valt of staat ook veel met jouw uitgekozen route. Waar een jaagpad naast de rivier een favoriete plek is op een zondagnamiddag, is het in het pikdonker weinig aantrekkelijk. Hetzelfde geldt voor bospaden waar je als de avond valt geen hand meer voor ogen ziet. Andere oorden dan maar. Een woonwijk bijvoorbeeld, waar het weleens prettig meegluren is naar wat buren op tv kijken. Voor een stevige interval- of tempotraining ruil je het voetpad in voor het comfort van een fietspad: doorgaans autovrij of -luw, goed verlicht en in het gezelschap van regelmatige passanten op de fiets. En nog een groot voordeel: bij winterse omstandigheden mag je erop rekenen dat deze fietspaden sneeuw- en ijsvrij worden gemaakt. Hoe dan ook, na een lange winter en de gebeitelde
Strava-status van Local Legend is het weer tijd voor nieuwe paden. Dan begint het aftellen naar de zomer. De avond biedt dus voldoende mogelijkheden om eropuit te trekken. Het neemt niet weg dat lopen in de latere uren niet voor iedereen even comfortabel aanvoelt. Dus waarom niet eens de omgekeerde aanpak hanteren? Avondmensen zijn bij deze uitgenodigd om hun lichaam en geest wijs te maken dat ochtenden ook menselijk én fijn zijn. De wekker voor dag en dauw laten afgaan om – weliswaar in het donker – de wereld zachtjes te zien ontwaken. De monsters en ongure figuren van de nacht liggen dan ongetwijfeld nog te slapen. Voor vele lopers is dit net het magische moment, in de stilte tussen nacht en ochtend, waarop ze nog een hele dag teren. Wie geen ochtendmens is, ziet deze moed en zelfopoffering hopelijk beloond met een filmachtige zonsopgang en een shot dopamine dat tot ’s avonds energie geeft.
Sporten als (preventief) medicijn
Het hoeft geen betoog: licht en lucht doen leven. Dat blijkt vooral als je er te weinig van krijgt. Onvoldoende daglicht en frisse lucht hebben een rechtstreeks nadelig effect op ons welzijn, bioritme en humeur. Wie daarentegen overdag meer daglicht ziet, zal ’s nachts beter slapen en zich in de ochtend ook frisser voelen. Daarnaast heeft sporten in de winter ook andere positieve effecten voor het lichaam. Door te blijven bewegen, hou je je weerstand op peil. Die moet in de winter geregeld vechten tegen een verkoudheid of griep. Door een halfuur tot een uur te sporten, versterk je het immuunsysteem. Daarmee ben je niet onvatbaar voor ziektekiemen, maar zal je waarschijnlijk minder last ondervinden. Ook voor je hart- en bloedvaten betekent sporten een belangrijke gezondheidsfactor. Dat geldt uiteraard op de lange termijn, maar uit onderzoek blijkt zelfs dat de allereerste keer sporten al een verbeterde bescherming biedt. Tijdens de wintermaanden voelt elk loopje buiten in het daglicht dan ook aan als een godsgeschenk. Dus waarom wachten op zo veel geluk? Als je agenda het toelaat, is een training tijdens de lunch een zegen om je dag te breken én broodnodig daglicht mee te pikken. Dat lukt misschien niet altijd in het midden van de dag, maar misschien kan je wel wat schuiven bij het begin of einde
van de dag. Een goede planning is cruciaal – en misschien zelfs een stok achter de deur. Laten we eerlijk zijn, vanzelf of per ongeluk zal het niet gebeuren. Het kan handig zijn om aan het begin van de week in te plannen wanneer je wil en kan gaan lopen. Door deze momenten ook daadwerkelijk te blokkeren in je agenda, heb je tenminste een afspraak met jezelf. Nog beter: nodig collega’s uit en maak er een “meeting” van. Gezellig en een belangrijk duwtje in de rug als de waan van de dag het toch weer dreigt over te nemen. En als je daardoor nog beter gaat samenwerken, is het voor iedereen een win-win.
Lees ook: Ben je verkouden of heb je de griep? Zo ga je daar verstandig mee om!
Laagjes, laagjes, laagjes
Het donker hebben we dus prima onder controle, maar geldt dat ook voor de kou? In onze contreien zal het gelukkig niet vaak echt ‘té koud’ zijn om te gaan lopen. Voor onze typische winters bestaan er genoeg laagdrempelige hulpmiddelen om je te wapenen. Bijvoorbeeld door de juiste kledij, liefst in laagjes. Waan jezelf een millefeuille op loopschoenen. Dat heeft twee redenen. Ten eerste omdat je lichaam tijdens het sporten opwarmt. Als je het na enkele kilometers te warm krijgt, trek je gewoon een laagje uit. Ten tweede warmt de lucht tussen de laagjes op en zorgt ze daardoor voor extra isolatie, wat we goed kunnen gebruiken op koude dagen. Kies daarnaast voor ademende kleding die het vocht afvoert. Dus geen wollen of katoenen T-shirts die het zweet vasthouden, waardoor de isolerende functie wegvalt en je het juist koud krijgt. Het is daarnaast belangrijk om accessoires mee te nemen die je lichaamsuiteinden extra beschermen. Denk aan handschoenen, goede sokken, een muts of bandana voor je hoofd en een sjaaltje of BUFF om deels over je gezicht te trekken. Bij koude temperaturen verwarmt je lichaam vooral de kern in functie van de belangrijke organen. Daardoor gaat er logischerwijze minder energie naar de vingers, voeten, neus en oren, waardoor deze wel kou vatten en accessoires voor deze lichaamsdelen dus cruciaal zijn.
Naast de juiste kleding is het een goed idee om eerst op te warmen. In de kou reageren je spieren trager, waardoor lage temperaturen kunnen leiden tot stijfheid of zelfs blessures. Door te beginnen met een warming-up – bijvoorbeeld door binnen te starten met enkele jumping jacks of touwtjespringen – bereid je je lichaam en geest voor op de training én kan je slimmere kledingkeuzes maken. Ook een coolingdown met stretchoefeningen is daarom steeds een goed idee.
Windchill index
Er zijn soms omstandigheden waarin het echt geen goed idee is om buiten te gaan sporten – al zullen de extreme winterlopers dat in twijfel trekken. IJzelt het zodanig dat je geen grip kan houden? Of moet je vrezen voor onderkoeling en bevriezingsverschijnselen door een combinatie van wind en kou? Dat laatste wordt de windchill index genoemd en geeft de gevoelstemperatuur aan. Vanaf een gevoelstemperatuur van -5 graden kan onderkoeling optreden, tussen de -15 en -20 graden kan de blote huid snel bevriezen en bij een gevoelstemperatuur kouder dan -20 graden bestaat het gevaar dat je door de kou wordt bevangen. Dat zijn echter extreme omstandigheden die in onze regio weinig zullen voorkomen.
Dus zijn er geen redenen om die loopschoenen aan de kant te zetten in de winter? Volgens ons niet, maar wij zijn misschien bevooroordeeld. Floreer je pas echt onder een zonnetje en een minimale 15 graden? Er zijn gelukkig tal van alternatieven om je winter sportief door te komen. Het is het ideale moment om te ontdekken waarom iedereen zo wild is van padel of eindelijk eens werk te maken van die krachttraining. Ook daar zal je in de lente en zomer voordeel uit halen.