Zone 2-training is een type training waarbij de intensiteit ongeveer tussen de 60 en 70 procent van de maximale hartslag ligt. Ze wordt dus gekenmerkt door een relatief lage inspanning, met het doel om de aerobe capaciteit (het vermogen om zuurstof efficiënt te gebruiken tijdens langdurige inspanningen) te verbeteren.
Onder meer door de visie van Iñigo San Millán, een gerenommeerde inspanningsfysioloog, sportwetenschapper en ex-coach van wielerfenomeen Tadej Pogacar, werd het concept van zone 2-training de laatste jaren steeds populairder bij duursporters (zie ook het kader aan het eind van dit artikel). Zijn werk heeft veel bijgedragen aan het begrijpen van de metabolische processen die optreden tijdens zone 2-training. Bovendien paste hij deze inzichten toe in de begeleiding van topatleten.
Vetverbranding
Regelmatig in zone 2 trainen zorgt voor een verbeterde aerobe capaciteit en uithoudingsvermogen doordat het lichaam efficiënter zuurstof leert gebruiken en hoofdzakelijk vet verbrandt. Volgens voorstanders bevordert deze trainingsmethode het herstel en vermindert het – door de lage intensiteit – het risico op blessures, waardoor atleten vaker en langer kunnen trainen. Klinkt veelbelovend, maar toch zijn er ook een aantal kanttekeningen te maken.
Bewegingswetenschapper Louis Delahaye, voormalig trainer van onder meer wielrenster Annemiek van Vleuten en de huidige trainer van de Nederlandse marathonloper Abdi Nageeye, staat eerder sceptisch tegenover zone 2-training: “Ik werk niet met zones, maar met verschillende soorten training, van rustige duurlopen tot intervalsessies. Ik heb mijn eigen aanpak”, legt Delahaye uit.
“Ik ben al wat ouder en heb veel hypes zien komen en gaan. Soms heb ik er zelf aan meegedaan. Het begon lang geleden met de anaerobe drempel, maar nu betwijfel ik zelfs of die überhaupt bestaat. Je kunt namelijk niet precies aanwijzen waar die drempel ligt.”

Kleine stijging in lactaat
“Het probleem met zones is dat er zoveel verschillende zijn en mensen het vaak niet over hetzelfde hebben. Dat is ook het geval met zone 2. Voor mij is zone 2 zoals Iñigo San Millán het oorspronkelijk heeft gedefinieerd: het moment waarop je de eerste stijging van lactaat ziet, wat meetbaar is. Toevallig is dit ook het moment waarop de vetzuur oxidatie maximaal is. Je zou het ook ‘fat max-training’ kunnen noemen, maar ik noem het ‘tempoduur’.
“Het is een tempo dat net iets langzamer is dan marathontempo, waarbij er een kleine stijging van lactaat is”, verduidelijkt Delahaye. “De training die ik als zone 2-training zie, is een erg belangrijk onderdeel van een gebalanceerd trainingsschema. Het is een trainingsvorm die ik ook gebruik bij de atleten die ik begeleid. Het is zeker niet heilig, maar het past wel in een goed trainingsplan.” Het gevaar van de hype is echter dat atleten alleen maar in deze zone gaan trainen.
“Koolhydraten zijn ook belangrijk, maar als je alleen koolhydraten zou eten, zou je niet overleven”, illustreert Delahaye het met een pakkende metafoor. “Het is een zeer goede en belangrijke training, maar doe niet alleen dat. Een goed trainingsschema bestaat uit een balans van verschillende elementen die je nodig hebt voor een goede prestatie. Ik vind zone 2-training een prima training, omdat je aerobe systeem cruciaal is voor goede prestaties in duursporten.”
“Zone 2 is het maximale gebied waarin je jouw aerobe vermogen kunt ontwikkelen. Daarom is het belangrijk, maar ik laat mijn atleten, afhankelijk van de periode in de trainingsopbouw, niet meer dan één of twee keer per week deze trainingsvorm doen.”

Goede marathontraining
Louis Delahaye legt uit voor wie en wanneer zone 2-training interessant is: “In de opbouwfase, waarbij ik het aerobe systeem stabiel probeer te krijgen, laat ik atleten het vaakst een zone 2-training uitvoeren. Zo zullen ze, wanneer ze zich specifieker gaan voorbereiden, de trainingen zó goed aankunnen dat ze hun maximale effect bereiken.”
“Ik ben ervan overtuigd dat de zwaardere trainingen vaak te vroeg worden gedaan, terwijl lopers daar nog niet klaar voor zijn. Zone 2-training zou dan een goede vervanging kunnen zijn, want deze training zorgt uiteindelijk ook voor specifieke prikkels. Vooral voor de marathon is het een sleuteltraining. Wil je in een marathon zo goed mogelijk aan de finish komen, dan moet je ervoor zorgen dat je vetverbranding maximaal is. En dat is precies wat je met zone 2-training optimaal traint.”
Verder ziet Delahaye nog een aantal specifieke situaties waarin zone 2-training interessant kan zijn. “Ook voor lopers die terugkomen van een blessure is het nuttig. De eerste kwaliteitstraining die je doet nadat je je belastbaarheid weer hebt opgebouwd, is voor mij ook in zone 2. Je loopt dan al op een iets hoger tempo, maar zonder te verzuren.”
Lees ook: Trainingsschema: Marathon onder de 3u30 – RunningNL
Meer in het wielrennen
Louis Delahaye heeft veel ervaring in het wielrennen, onder andere als trainer bij de voorloper van het huidige topteam Visma – Lease a Bike. “In die sport wordt zone 2-training veel vaker gebruikt dan bij het lopen. Dat komt doordat de belasting op spieren en gewrichten bij het lopen veel groter is. Tijdens een langere fietstraining waarbij je bergop rijdt, zit je al heel snel in zone 2. Het aantal trainingsuren in zone 2 ligt in het wielrennen veel hoger dan bij het lopen, simpelweg omdat fietsen een minder zware belasting op het bewegingsapparaat heeft. Als je dat bij het lopen zou doen, raak je vroeg of laat geblesseerd.”
Delahaye is, net als veel trainers, voorstander van gepolariseerd trainen: het merendeel van de training op lage intensiteit, met af en toe snellere prikkels. “Voor mij hoort zone 2-training bij die 80 tot 90% rustigere prikkels, omdat je eigenlijk nog in je duurzone zit. Voorwaarde is dan wel dat je het goed doet, want ik merk dat veel sporters denken dat ze in zone 2 aan het trainen zijn, maar eigenlijk te intensief bezig zijn.”
“Als je het zou meten, zijn ze gewoon aan het verzuren. Daarom denk ik dat het een veel gemakkelijkere en nuttigere methode is voor ervaren lopers dan voor recreanten, die bij de geringste versnelling al boven zone 2 aan het trainen zijn.”

In dit kader is het ook interessant om het lopen en fietsen te combineren. Daarover schreven we dit artikel.
Rustiger trainen
“Recreanten onderschatten vaak hoe snel ze al boven zone 2 aan het trainen zijn”, benadrukt Delahaye. “Ze overschatten zichzelf. In mijn ervaring moeten beginners gewoon rustiger trainen om de meeste vooruitgang te boeken. Een veelgemaakte fout is dat ze te vaak en te intensief trainen, waardoor hun aerobe systeem onderontwikkeld blijft. Vaak herstellen ze niet genoeg van intensieve trainingen en kunnen ze bijgevolg niet meer voluit gaan. De eerste stap is altijd rustiger trainen, totdat je het gevoel hebt dat je het aankan. Vanaf dat punt kun je specifieke prikkels toevoegen om verder progressie te maken.”
Tot slot geeft Delahaye enkele signalen waaraan je kunt merken dat de zone 2-training aanslaat. “Je zult hogere tempo’s aankunnen in een lagere intensiteit. Wanneer je dezelfde training uitvoert en die makkelijker gaat dan voorheen, is dat een heel goed teken. Het betekent dat je lichaam zich heeft aangepast, en dat geldt zowel voor toppers als recreanten.”
Zij maakten zone 2-training mede groot
Zoals dat met elke trainingsmethode of -filosofie gaat, heeft ook zone 2-training enkele grote voorstanders.
Dr. Iñigo San Millán
Dr. Iñigo San Millán: San Millán heeft een grote invloed gehad op het populair maken van zone 2-training bij het grote publiek. Als voormalig trainer van Tadej Pogacar en huidig director of performance bij voetbalclub Athletic Club Bilbao legt San Millán de nadruk op zone 2-training vanwege het vermogen om de mitochondriale functie (de mitochondriën zijn de ‘energiecentrales’ in onze cellen) en lactaatafbouw te verbeteren.
Dr. Peter Attia
Dr. Peter Attia: De Canadees-Amerikaanse arts Attia is bekend om zijn werk op het vlak van veroudering, waarbij hij zich richt op methoden om de gezondheid en levensduur te verbeteren door middel van voeding, beweging, slaap en andere levensstijlinterventies. Een van zijn stokpaardjes is zone 2-training. In zijn blog en podcast beschrijft hij zone 2-training als dé manier voor het verbeteren van de metabole flexibiliteit, waardoor atleten efficiënt kunnen schakelen tussen vet- en koolhydraatmetabolisme, wat cruciaal is voor langdurige prestaties en gezondheid.
Dr. Stephen Seiler
Dr. Stephen Seiler: Seiler is een Amerikaanse sportwetenschapper die vooral bekend is om zijn werk op het vlak van trainingsfysiologie en trainingsmethoden in duursporten als lopen, fietsen en roeien. Hij is een groot voorstander van gepolariseerd trainen en ziet zone 2-training als een belangrijk onderdeel van de training in lage intensiteit. Hij onderstreept het belang van zone 2 voor een goede aerobe basis en het beperken van het risico op blessures.
Dit artikel verscheen in de septembereditie van 2024 in RunningNL
Lees ook: VO2max: wat zegt het over je hardloopprestaties? – RunningNL
Ontdek hier de nieuwste RunningNL met Ronald Mulder op de cover
