Na een zware training of wedstrijd is goed herstellen essentieel om vervolgens weer volle bak vooruit te kunnen. Dat geldt voor de recreant, maar zeker ook voor de toploper. Daar weten topcoach Grete Koens en topatleet Koen Naert alles van. Met hen praatten we over herstel na je wedstrijd en in het bijzonder over eiwitten, koolhydraten, slaap én mentale rust. Oftewel: twee gesprekken over de zoektocht naar hoe in de topsport over herstel gedacht wordt.
TEKST: Lisa Deen
FOTO'S: Grete Koens
Bij het maken van trainingsschema’s houdt Grete Koens altijd rekening met herstel. “Het effect van de training zit in het herstel ervan”, zegt ze. “Hoe zwaarder de training, des te langer het lichaam nodig heeft om het beschadigde weefsel te repareren.”
“Als de training wat groter is qua volume, werken we tijdens de training al aan herstel met bijvoorbeeld energiedrankjes, gelletjes en koolhydraten. Daardoor gaat het ook na de training sneller. Het is belangrijk dat je daarnaast binnen een halfuur na de training of wedstrijd ook koolhydraten binnenkrijgt en de vochtbalans op orde houdt.”
Goed eten en voldoende rust
“Goed eten en voldoende rust zijn de basics van herstel”, vervolgt Koens. “Het is belangrijk dat je daar altijd rekening mee houdt. Als een recreant een zware training moet doen, is het belangrijk dat die niet wordt ingepland op een zware werkdag. Die zware training heeft namelijk pas zin als je ook tijd hebt om bij te komen en te herstellen. Niet als je vervolgens gelijk weer op je benen moet staan.”
Grete Koens (58) is een gepassioneerde hardloopcoach met bakken ervaring. Als oud-atlete deed ze mee aan EK’s en WK’s en greep ze diverse Nederlandse titels. In 2022 begon Koens het Valley Running Team, waar ze met topatleten als Maureen Koster, Ryan Clarke en Samuel Chapple werkt. Ook begeleidt ze recreatieve lopers op weg naar hun doelen.
Koens is even stil en lacht. “Als je in een stressperiode zit en keihard gaat trainen, loop je jezelf de vernieling in. Je energie kan je maar één keer uitgeven. Wanneer je een moeilijke denktaak hebt, slurpen je hersenen energie. Het is belangrijk dat je die energie dan niet al verspild hebt aan een training.”
Maureen Koster
Geen shortcuts
“Er zijn simpelweg geen shortcuts of bochten die je kan afsnijden qua herstel”, aldus Koens. “Eigenlijk is het allemaal niet zo heel moeilijk. De balans in een weekprogramma bepaalt hoe het herstel is. Die puzzel op de juiste manier leggen is een kunst. Geduld is daarbij heel belangrijk. Je lichaam moet de tijd krijgen om een training te laten uitwerken en daarvan te herstellen. Als je op het juiste moment weer een nieuwe prikkel aanbiedt, bouw je niveau op.”
Als coach weet ik welke hersteltijd er nodig is en hoe mijn atleten over het algemeen herstellen”, zegt Koens. “Ik doe veel op ervaring, maar mijn sporters houden ook een logboek bij. Daarin geven ze feedback over de training, zie ik hoe het ervoor staat qua hartslag of rust en laten ze weten of ze zich klaar voelen voor een nieuwe training.”
“Je lichaam is altijd de beste raadgever. Voel je je klaar? Dan kan je de training doen. Als je in je logboek te vaak rode cijfers ziet, dan weet je: ik moet even gas terugnemen. De reactie op een training of wedstrijd is bovendien per sporter verschillend. Er is geen one size fits all. De ene sporter kan meer aan dan de ander. Daarom is het vooral ook belangrijk om je niet te vergelijken met anderen.”
“Presteren gaat makkelijker als je je lekker voelt. Datzelfde geldt voor herstellen: als je een goede wedstrijd of training hebt gelopen, merk je dat het uitlopen een heel stuk sneller gaat.”
Zijn favoriete manier om te herstellen na een zware training of wedstrijd? Koen Naert kan er kort over zijn: “Goed slapen en goed eten”, lacht hij. “Rust, zowel fysiek als mentaal, is misschien wel even belangrijk als trainen. Een halfuurtje per dag even niet gestoord worden, maakt een groot verschil, net als een goede nachtrust. Mensen die niet professioneel met sport bezig zijn, gebruiken vaak van alles: van recovery shakes tot ijsbaden. Maar ze vergeten veelal de basis voor herstel: goed slapen en goed eten.”
Koen Naert (36) werd in 2018 Europees kampioen op de marathon en deed al drie keer mee aan de Olympische Spelen. De West-Vlaming heeft de weg naar Los Angeles 2028 inmiddels ingezet en hoopt in de tussenliggende jaren op mooie resultaten.
Koen Naert
Luisteren naar je lichaam
“Daarnaast is het vooral belangrijk dat je goed naar je lichaam luistert”, vervolgt Naert. “Je lichaam is de perfecte gids als het gaat om herstel. Als ik moe ben, pijn voel of toch nog een beetje honger heb dan wil mijn lichaam daar iets mee aangeven. Het is belangrijk dat je op die signalen reageert en ze niet negeert. Voel je je moe? Neem dan extra rust en train niet keihard door de vermoeidheid heen. Als je niet voldoende met herstel bezig bent, is de kans op blessures groter.”
“Dat heb ik zelf ook moeten leren”, lacht Naert. “Ik ben nu zo’n 15 jaar professioneel met mijn sport bezig en leer mezelf elk jaar een stukje beter kennen. Vorig jaar kreeg ik in zes maanden tijd te maken met drie spierscheuren. Na de tweede had er een belletje moeten gaan rinkelen. Ik had simpelweg de verkeerde focus gelegd en was te hard doorgegaan.”
Werken met diëtist
“Als atleet ben ik eigenlijk continu bezig met trainen, eten en slapen”, grinnikt Naert. “Na een training of wedstrijd moet ik voldoende koolhydraten eten, mijn eiwitten bijvullen en hydrateren. Vroeger was ik daar een stuk minder mee bezig. Tijdens trainingen dronk ik zelden. Soms denk ik nu: ‘allez, waarom deed je dat niet?’.”
In 2017, een jaar vóór het winnen van de Europese marathontitel, begon Naert mede daarom voor het eerst met een diëtist te werken. “Ik dacht altijd: ik train liever meer en harder dan dat ik mijn voeding moet aanpassen. Mijn idee bij een voedingsschema was dat ik dan nooit meer snoep, chocolade of een frietje mocht eten. Ik dacht: ik ben een volwassen man, ik laat me niet zeggen wat ik wel of niet mag eten.
”De diëtist bewees het tegendeel: Naert hoefde maar weinig aan te passen. “Het waren echt de kleine tips, over wanneer ik bijvoorbeeld mijn koolhydraten of eiwitten moest bijvullen en hoeveel dat dan moest zijn. Soms denk ik nog weleens: dat had ik liever zeven jaar eerder geweten en gedaan.”
Datzelfde geldt voor de voordelen van stretching en mobilisatie. “De juiste warming-up voor een run is heel belangrijk. Als ik dat niet doe, merk ik achteraf dat ik meer last heb. Vroeger had ik dat niet door, dan vloog ik snel het huis uit voor een sessie.”
“Nu weet ik dat bepaalde oefeningen me helpen om blessures te voorkomen en het herstel te bevorderen. Aan foamrollen doe ik niet, maar door de fysio en masseur word ik goed in de gaten gehouden. Ook dat draagt bij.”
Mentaal herstel
“Bij herstel denken we overigens vooral aan het lichaam, maar je moet het hoofd ook niet vergeten”, vervolgt Naert. “Zelf ben ik al jarenlang bezig met meditatie en visualisatie. Het is belangrijk dat je ook mentaal herstelt en je gedachten kan verzetten. Naast de sport doe ik daarom veel andere dingen.”
Zo rondde Naert vorig jaar een masterstudie in gezondheidsbevordering af en voltooide hij eerder al de opleiding tot verpleegkundige met postgraduaten wondzorg en diabeteseducatie. “Voor mij is lopen mijn werk. Om die reden zoek ik als balans een mentale uitdaging.”
“Mensen die werken hebben mentaal dikwijls veel aan hun hoofd en zoeken juist daarom sport als ontspanning”, legt hij uit. “In de periodes dat ik me net volledig richtte op mijn sport, zoals in aanloop naar de Spelen van Rio en Tokio, merkte ik dat de muren op me afkwamen. Ik miste iets. De dingen die ik naast mijn sport doe, dragen indirect bij aan mijn herstel.”
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als u geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft verzocht, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om u te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites heen te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.